JAKI JEST TERMIN NA ZGŁOSZENIE DO CRBR?

Przepis art. 52 tarczy antykryzysowej zmienił art. 195 ustawy z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2019 r., poz. 1115, z późn.zm., dalej: Ustawa) w ten sposób, że przesunął termin na dokonywanie zgłoszeń do CRBR z 6 na 9 miesięcy od dnia wejścia w życie rozdziału 6 Ustawy, czyli od dnia 13 października 2019 roku. Termin ten upłynie w dniu 13 lipca 2020 roku. Dotyczy on spółek wpisanych do KRS przed dniem 13 października 2019 roku.

UWAGA: W przypadku spółek wpisanych do KRS pod dniu 13 października 2019 roku zgłoszenia do CRBR należy dokonać w terminie 7 dni od dnia wpisu do KRS.

KOGO DOTYCZY ZGŁOSZENIE DO CRBR?

Zgodnie z art. 58 Ustawy do zgłoszenia do CRBR zobowiązane są:

1. spółki jawne;
2. spółki komandytowe;
3. spółki komandytowo-akcyjne;
4. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
5. proste spółki akcyjne (które pojawią się w marcu 2021 roku);
6. spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek publicznych.

UWAGA: Spółki postawione w stan likwidacji lub upadłości także są zobowiązane dokonać zgłoszenia, chyba że przed upływem terminu na dokonywanie zgłoszeń do CRBR zostaną wykreślone z KRS.

KIM JEST BENEFICJENT RZECZYWISTY?

W art. 2 ust. 2 pkt 1 Ustawy zawarto definicję beneficjenta rzeczywistego, zgodnie z którą beneficjentem rzeczywistym jest osoba lub osoby fizyczne, które dzięki posiadanym uprawnieniom umożliwiającym wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez spółkę, sprawują bezpośrednio lub pośrednio nad nią kontrolę.

Zgodnie z przepisami, w stosunku do spółek zobowiązanych do zgłoszenia do CRBR, powyższa definicja obejmuje w szczególności osoby, które posiadają:

– jako udziałowcy albo akcjonariusze więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji danej spółki;

– więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym danej spółki, także jako zastawnicy albo użytkownicy, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;

– jako osoby sprawujące kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25 % ogólnej liczby udziałów lub akcji danej spółki, lub łącznie dysponują więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie danej spółki, także jako zastawnicy albo użytkownicy, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;

– osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad daną spółką poprzez posiadanie w stosunku do niej określonych uprawnień wynikających z ustawy o rachunkowości;

– osobę fizyczną zajmującą wyższe stanowisko kierownicze w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych w powyższych przypadkach oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

UWAGA: Jak wynika z powyższego, definicja beneficjenta rzeczywistego jest bardzo szeroka, a część użytych w niej pojęć ma charakter nieostry. W praktyce ustalenie beneficjentów rzeczywistych danej spółki może więc wymagać szeroko zakrojonej analizy wielu dokumentów, a także struktury grupy, do której spółka należy.

JAKIE INFORMACJE PODLEGAJĄ ZGŁOSZENIU DO CRBR?

Art. 59 Ustawy wymienia dwie kategorie danych, które muszą zostać zgłoszone do CRBR:

1. dane dotyczące spółki, w tym: nazwę, formę organizacyjną, siedzibę, numer w KRS, NIP;
2. dane dotyczące beneficjenta rzeczywistego i członka organ lub wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółki: imię i nazwisko, obywatelstwo, państwo zamieszkania, numer PESEL albo datę urodzenia, informację o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach przysługujących beneficjentowi rzeczywistemu.

UWAGA: Jak wynika z powyższego, nawet jeżeli dana osoba nie jest beneficjentem rzeczywistym spółki w rozumieniu powyższej definicji, ale jest członkiem organu lub wspólnikiem uprawnionym do jej reprezentowania, to podlega zgłoszeniu do CRBR.

JAK DOKONAĆ ZGŁOSZENIA DO CRBR?

Zgłoszenia do CRBR może dokonać wyłącznie osoba uprawniona do reprezentacji spółki. W przypadku reprezentacji łącznej, każda z osób uprawnionych musi podpisać wygenerowane zgłoszenie. Zgłoszenie musi być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym przez ePUAP.

Zgłoszenia do CRBR składane są wyłącznie drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy dostępnej pod adresem: https://www.podatki.gov.pl/crbr/. Zgłoszenia są nieodpłatne.

UWAGA: W przypadku zmiany informacji, które podlegają zgłoszeniu, aktualizacji w CRBR należy dokonać w terminie 7 dni roboczych od dnia zmiany. Przy ustalaniu dnia zaistnienia zmiany podlegającej wpisowi do KRS należy zwrócić uwagę, czy wpis do KRS w tym zakresie ma charakter konstytutywny czy deklaratoryjny.

PODSUMOWANIE

Wiele spółek nie posiada oczywistej struktury własnościowej czy organizacyjnej, zwłaszcza, jeśli zaangażowane są w nią podmioty zagraniczne. Właściwa interpretacja przepisów i odpowiednia analiza dokumentów, zwłaszcza zagranicznych, w celu określenie na ich podstawie beneficjentów rzeczywistych danej spółki, bywają więc dość skomplikowane.  Ustaleń w tym zakresie spółka musi dokonać samodzielnie, co oznacza również ponoszenie konsekwencji ewentualnych błędów na tym polu, zwłaszcza w kontekście składania oświadczeń zawartych w zgłoszeniu do CRBR pod rygorem odpowiedzialności karnej. Aby zminimalizować ryzyko przy zgłoszeniu do CRBR warto poważnie rozważyć skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej. 

STANOWISKO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

Jak wskazuje na swojej stronie Rzecznik Praw Obywatelskich jest on zaniepokojony doniesieniami o nasilającej się w trakcie epidemii koronawirusa fali przemocy domowej. Wystosował list otwarty do osób jej doświadczających oraz ludzi z ich otoczenia. Rzecznik Praw Obywatelskich odbiera wiele alarmujących sygnałów dotyczących konsekwencji izolacji i kwarantanny dla poczucia bezpieczeństwa osób zagrożonych przemocą domową. Niepokojące są także doświadczenia innych państw. Potwierdzają one gwałtowny wzrost liczby zgłoszeń przypadków przemocy domowej.

RPO zaapelował: „Razem powinniśmy stawić czoło temu problemowi. Mimo zagrożenia musimy pozostać wrażliwi na krzywdę innych. Jeśli Twój dom nie jest bezpieczny i obawiasz się, że Twoi bliscy mogą zrobić Ci krzywdę – zwróć się po pomoc. Przemoc ze strony partnera lub innej bliskiej osoby jest przestępstwem. Nikt nie ma prawa bić, grozić, upokarzać ani w żaden inny sposób naruszać praw drugiego człowieka. Prawo i instytucje państwowe są po to, aby nas chronić.”

Stan epidemii i jego konsekwencje dla naszej wolności osobistej nie mogą powodować, że osoby zagrożone przemocą domową zostaną pozostawione bez niezbędnego wsparcia. W odpowiedzi na ich potrzeby, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, działając we współpracy z ekspertkami Fundacji Feminoteka, Centrum Praw Kobiet i Niebieskiej Linii IPZ, opracowało „Plan awaryjny”. Zawiera on informacje o możliwościach uzyskania pomocy w czasie pandemii dla wszystkich, którzy w czterech ścianach doświadczają przemocy.

OSOBISTY PLAN AWARYJNY

Jeśli wiesz, że możesz doświadczyć przemocy domowej i obawiasz się, że w czasie epidemii może być trudno uzyskać pomoc, przygotuj osobisty plan awaryjny. Jeśli zdarzy się coś złego, będziesz od razu wiedzieć jak zareagować i gdzie pójść. Twoje bezpieczeństwo to priorytet. Nie jesteś winna/y przemocy i są ludzie, którzy chcą Ci pomóc!

OBSERWUJ ZACHOWANIA OSOBY AGRESYWNEJ

To ważne, żeby wiedzieć, jakie zachowania zapowiadają najgorsze i kiedy sytuacja staje się niebezpieczna dla Ciebie, Twoich najbliższych, dzieci.  Jeśli awantury, krzyki nasilają się, jeśli coraz częściej słyszysz groźby pod swoim adresem, jeśli doświadczasz przemocy fizycznej np. szarpania, popychania, bicia, czy też zmuszania do seksu – to są sygnały, że przemoc się nasila i narasta. 

NAUCZ DZIECI DBAĆ O BEZPIECZEŃSTWO

Powiedz dzieciom, gdzie mogą szukać pomocy: np. że mogą pukać do zaprzyjaźnionej sąsiada/ki, naucz je numeru alarmowego, porozmawiaj z nimi, że nie są one winne przemocy i kłótni, ustalcie, gdzie znajduje się klucz do domu, jak otworzyć drzwi wejściowe, gdyby coś się stało, upewnij się, że znają adres mieszkania, gdyby musiały wzywać służby. 

BEZPIECZNE MIEJSCE

Zastanów się, gdzie w Twoim domu możesz znaleźć bezpieczne schronienie. Ważne, by nie znajdowały się tam żadne niebezpieczne narzędzia. Unikaj kuchni, garażu, łazienki i innych miejsc, gdzie może być twarda posadzka albo niebezpieczne przedmioty. 

BĄDŹ PRZYGOTOWANY/A DO UCIECZKI

Spakuj wszystko do podręcznej torby, trzymaj ją pod ręką, tak żeby w każdej chwili móc ją zabrać. Lista rzeczy, o których trzeba pamiętać: ważne dokumenty np. paszport, dowód osobisty, leki, telefon, pieniądze/ karta płatnicza, ładowarka, numery ważnych telefonów, klucze do domu, obdukcje lekarskie (jeśli masz), numery kont bankowych (zapisane), bielizna na zmianę, szczoteczka do zębów, środki ochronne potrzebne w czasie epidemii: maseczki ochronne, rękawiczki, małe opakowanie płynu do dezynfekcji (jeśli masz je w domu).

W SYTUACJI ZAGROŻENIA

Nie uciekaj od dzieci! One także mogą być zagrożone. Jeśli nie masz możliwości ucieczki, schowaj się w rogu pokoju. Skul się, osłaniając rękoma twarz i głowę. Postaraj się zawsze mieć przy sobie telefon z naładowaną baterią. Wzywaj pomocy: 997, 112. W telefonie komórkowym numer alarmowy zaprogramuj tak, żebyś mogła/mógł wybrać go jednym klawiszem. Poza telefonem policji warto mieć także pod ręką numery telefonu pogotowia ratunkowego, bliskiej Ci osoby oraz numer telefonu do schroniska, gdzie możesz uzyskać pomoc i wsparcie.  Jeśli musisz wzywać pomoc w miejscu publicznym, np. na klatce schodowej, zastanów się, czy zamiast wołania o pomoc nie krzyczeć PALI SIĘ! – co może okazać się skuteczniejsze. Jeśli z interwencją przyjedzie policja, a się boisz o swoje życie i zdrowie, domagaj się, aby sprawca przemocy został zatrzymany na 48 godzin. Zyskasz w ten sposób czas, żeby znaleźć schronienie, uzyskać pomoc. Pamiętaj, że mimo stanu epidemii służby mają obowiązek niezwłocznie reagować na przypadki przemocy domowej! 

POZNAJ SWOICH SOJUSZNIKÓW

Rozmawiaj z rodziną, sąsiadami i znajomymi o sytuacji w Twoim domu. Opracuj wspólnie z nimi strategię postępowania na wypadek, gdybyś potrzebował/a ich pomocy. Pomocne może się okazać ustalenie słowa awaryjnego – jeśli go użyjesz, będą wiedzieli, że pilnie potrzebujesz pomocy.  

LISTA PLACÓWEK UDZIELAJĄCYCH WSPARCIA

Na stronie internetowej RPO znajdą Państwo mapę miejsc pomocy dla osób doświadczających przemocy domowej.

POMOC PRAWNA

Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej – nie wiesz co możesz, a czego nie, uciekłeś/aś już z domu, agresor został zatrzymany przez Policję, ale nie wiesz, co dalej? Skontaktuj się z zespołem naszej Kancelarii. Zrobimy wszystko, aby Państwu pomóc.

PODSTAWA WYKONYWANIA KONTAKTÓW RODZICA Z DZIECKIEM

Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.” Art. 113 § 2 k.r.o. określa sposoby tych kontaktów, preferując kontakty osobiste jako najważniejsze z uwagi na dobro dziecka – „Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.”

Jeśli kontakty dziecka z jednym z rodziców zostały ustalone na mocy porozumienia rodzicielskiego między byłymi partnerami, prawomocnego wyroku Sądu lub postanowienia zabezpieczającego, zgodnie z art. 113[2] § 1 k.r.o., zmiana tych zasad może nastąpić jedynie w oparciu o decyzję sądu rodzinnego i tylko i wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego dobro dziecka.

W praktyce oznacza to, że realizacja kontaktów rodzica z dzieckiem ustalonych dobrowolnie między byłymi partnerami lub przez Sąd, nie może zostać ograniczona na gruncie samowolnej decyzji jednego z opiekunów prawnych małoletniego. Postępowanie takie jest niezgodne z dobrem dziecka. Żadnemu z rodziców, nawet temu, przy którym ustalone zostało stałe miejsca pobytu dziecka, nie przysługuje uprzywilejowana pozycja w zakresie obszaru decyzyjnego dotyczącego kontaktów małoletniego z drugim opiekunem. Oboje rodzice dysponują tymi samymi uprawnieniami i są względem siebie równi. Epidemia koronowirusa jest sytuacją wyjątkową, ale nie może być traktowana jako pretekst do utrudniania kontaktów drugiego rodzica z potomstwem. W takiej sytuacji rodzice powinni ze sobą współpracować i podejmować starania, by ten trudny czas przysłużył się do pogłębienia relacji z dziećmi. W trosce o zdrowie najmłodszych, ale także ich opiekunów oraz najbliższych należy podejmować wszystkie środki ostrożności obowiązujące w czasie epidemii. Rodzice mogą wypracować czasowe porozumienia co do zmiany formy kontaktów, ich częstotliwości czy też miejsca wykonania, jednak winno to się odbywać za zgodą matki i ojca nie zaś pod dyktat tylko jednej strony.

PRZYMUSZENIE JEDNEGO Z RODZICÓW DO REALIZACJI KONTAKTÓW Z DZIECKIEM

Jeśli jedno z rodziców podejmuje działania jednoznacznie sprzeczne z ustaleniami wypracowanymi w ramach porozumienia rodzicielskiego lub uregulowanymi w orzeczeniu Sądu rodzic, którego kontakty na skutek jednostronnej decyzji zostały w jakimkolwiek stopniu ograniczone, winien podjąć pilne działania mające na celu podjęcie przez Sąd Rodzinny interwencji prawnej oraz egzekucji zasądzonych kontaktów.  Postępowanie takie jest dwuetapowe. Pierwszy polega na zagrożeniu rodzicowi, który nie stosuje się do orzeczenia sądowego, zapłaty odpowiedniej kary pieniężnej drugiemu rodzicowi. Drugi etap polega natomiast na nakazaniu rodzicowi zapłaty tej sumy.

Szczegółowy tryb przymuszenia jednego z rodziców do realizacji kontaktów z dzieckiem oraz ich egzekucji zostanie omówiony w osobnym artykule.

Ponieważ tematyka COVID-19 ma wpływ na wiele dziedzin życia, o kwestiach związanych z obowiązującym stanem epidemii informujemy na bieżąco także na innych blogach tematycznych naszej Kancelarii – mbwkarne.pl oraz mbwbudowlane.pl. Zapraszamy do ich lektury.

WYGASZENIE ZOBOWIĄZAŃ STRON – O CO CHODZI?

Zgodnie z treścią art. 15ze ust. 1 Ustawy, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m ² zgodnie z właściwymi przepisami, wygasają wzajemne zobowiązania stron umowy najmu, dzierżawy lub innej podobnej umowy, przez którą dochodzi do oddania do używania powierzchni handlowej. Wygaszenie wzajemnych zobowiązań oznacza zwolnienie stron umowy z obowiązku realizacji zobowiązań wzajemnych. W odniesieniu do umowy najmu lokalu, podstawowym zobowiązaniem wynajmującego jest oddanie najemcy lokalu do używania, zaś najemcy – zapłata umówionego czynszu wynajmującemu. W czasie obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m², strony nie będą zatem zobowiązane do wykonania świadczeń wzajemnych, co m.in. oznacza, że najemca – bez żadnych konsekwencji – nie będzie miał obowiązku uiszczania czynszu najmu, zaś wynajmujący nie będzie zobowiązany do udostępnienia lokalu najemcy.

Nie wiadomo jednak, czy najemcy będą zwolnieni z obowiązku zapłaty wszelkich opłat na poczet umowy najmu. Teoretycznie treść Ustawy sugeruje, że tak, bowiem wygaśnięciu ulegają wszystkie zobowiązania stron umów najmu. Warto jednak zauważyć, że pomimo braku obowiązku wynajmujących udostępnienia najemcom lokali, najemcy będą w dalszym ciągu je zajmować (w lokalach zostanie ich towar, meble itd.) i korzystać z mediów. Ustawodawca nie rozstrzygnął zaś, czy w takiej sytuacji i ewentualnie na jakiej podstawie wynajmujący będą mogli żądać zwrotu opłat za media zużyte przez najemców w tych lokalach.

WARUNEK WYGASZENIA OBOWIĄZKU ZAPŁATY CZYNSZU

Ponadto, warto podkreślić, że nie w każdym przypadku najemcy lokali w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m², będą mogli uchylić się od zapłaty czynszu najmu. Warunkiem skorzystania z tego rozwiązania, będzie złożenie wynajmującemu przez najemcę oferty przedłużenia obowiązywania umowy na dotychczasowych warunkach, o okres obowiązywania zakazu przedłużony o sześć miesięcy. W konsekwencji, w przypadku, gdy najemca nie zaoferuje wynajmującemu przedłużenia umowy, umowa nie ulegnie wygaśnięciu, a zatem najemca będzie zobowiązany zapłacić wynajmującemu czynsz i wykonywać pozostałe obowiązki wynikające z umowy, w całym okresie obowiązywania zakazu.

W świetle przepisów Ustawy najemcy mogą więc wybrać pomiędzy:

1. przedłużeniem umowy najmu o okres zakazu i dodatkowe sześć miesięcy w zamian za wygaszenie obowiązku zapłaty czynszu, a
2. obowiązkiem zapłaty czynszu w okresie zakazu, ale zakończeniem umowy najmu w terminie wynikającym z dotychczasowej treści umowy.

Istotne jest natomiast to, że inicjatywa w tym zakresie należy do najemców. Jeżeli chcą skorzystać z możliwości wygaszenia obowiązków wynikających z umowy, muszą złożyć ofertę w terminie 3 miesięcy od dnia zniesienia zakazu.

ZAKRES CZASOWY ZASTOSOWANIA ANALIZOWANYCH REGULACJI

Omawiane regulacje znajdują zastosowanie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m ². Powyższy zakaz prowadzenia niektórych rodzajów działalności obowiązywał od dnia 14 marca 2020 roku, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (zwane dalej „Rozporządzeniem”). Oznacza to, że datą początkową, od której wygasają prawa i obowiązki strony umów najmu to 14 marca 2020 roku. Z kolei datą końcową będzie moment wejścia w życie przepisów uchylających zakaz prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m².

CO Z RESZTĄ NAJEMCÓW?

Analizowane przepisy są niestety bardzo niejednoznaczne i nieprecyzyjne. Omawiane regulacje teoretycznie są skierowane do stron wszystkich umów najmu w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m². W praktyce nie wiadomo, czy możliwość niepłacenia czynszu najmu będzie dotyczyła tylko tych najemców, którzy rzeczywiście nie mogli prowadzić działalności, ze względu na wprowadzone zakazy, czy również najemców, którzy mogli prowadzić działalność, ale ich przychody uległy zmniejszeniu lub np. ze względu na nieopłacalność działalności w czasie zakazu – zdecydowali się na zamknięcie lokali.

Z pewnością jednak omawiane regulacje nie znajdą zastosowania do stron umów najmu lokali w obiektach handlowych o mniejszej powierzchni sprzedaży niż 2000 m² bądź lokali w obiektach innych niż handlowe. Jest to o tyle istotne, że zdecydowana większość najemców lokali w tych obiektach również zanotowała znaczny spadek przychodów. Jakie możliwości mają więc najemcy tych lokali? Mogą powołać się na ogólne instytucje prawa cywilnego, w tym w szczególności klauzulę rebus sic stantibus, którą szerzej omówiliśmy w artykule: Koronawirus a problemy z wykonywaniem umów.

W celu przeanalizowania Państwa sytuacji oraz wyboru najkorzystniejszego rozwiązania w sporze z wynajmującym, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią. Jesteśmy gotowi odpowiadać na wszelkie indywidualne problemy prawne związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, aby w jak najszerszym zakresie wesprzeć przedsiębiorców w zaistniałej sytuacji.

Ponieważ tematyka COVID-19 ma wpływ na wiele dziedzin życia, o kwestiach związanych z obowiązującym stanem epidemii informujemy na bieżąco także na innych blogach tematycznych naszej Kancelarii – mbwkarne.pl oraz mbwbudowlane.pl. Zapraszamy do ich lektury.

ZAWIESZENIE ZAJĘĆ NIE ZWOLNIŁO AUTOMATYCZNIE PRACOWNIKÓW Z OBOWIĄZKU ŚWIADCZENIA PRACY

Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 od 12 zawieszono prowadzenie działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej w przedszkolach, szkołach i w większości placówek. Oznacza to, że w przedszkolu, szkole lub placówce nie są prowadzone zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, z wyjątkiem 12 i 13 marca 2020 r., kiedy to prowadzono działalność opiekuńczą.

W dniach 12 i 13 marca 2020 r. nauczyciele zatrudnieni w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych i szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej, z wyjątkiem szkół podstawowych dla dorosłych byli zobowiązani do prowadzenia zajęć opiekuńczych. Nauczyciele świadczący pracę w tych dniach powinni zatem otrzymać z tego tytułu wynagrodzenie za pracę w składnikach i wysokości wynikających z ich uprawnień.

W przypadku nauczycieli publicznych przedszkoli, szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej czas pracy oraz zadania wykonywane w ramach czasu pracy określają przepisy Karty Nauczyciela. Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 tej ustawy w ramach czasu pracy nieprzekraczającego 40 godzin na tydzień nauczyciel jest obowiązany realizować nie tylko zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami, ale również inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły oraz zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Dyrektor szkoły może więc w okresie zawieszenia prowadzenia zajęć zlecać nauczycielom inne zadania, np. przygotowywanie i przesyłanie uczniom materiałów dydaktycznych do samodzielnej pracy w domu. Zastosowanie ma w tym przypadku również art. 81 § 3 Kodeksu pracy, który umożliwia powierzenie pracownikowi w okresie przestoju innej odpowiedniej pracy.

Za dni, w których nauczyciele świadczyli pracę (niezależnie od tego, czy była to praca świadczona w miejscu pracy, czy zdalnie w miejscu zamieszkania), powinni otrzymać wynagrodzenie bez zmian, z wyjątkiem dodatku za warunki pracy, który jest należny wyłącznie za godziny przepracowane w określonych warunkach pracy, oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, które jest związane z dodatkową pracą nauczyciela polegającą na realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych powyżej pełnego wymiaru zajęć.

WYNAGRODZENIE ZA CZAS PRZESTOJU

Jeżeli natomiast z przyczyny leżącej po stronie pracodawcy w określonym czasie nauczyciel nie mógł świadczyć pracy, zastosowanie ma art. 81 § 1 Kodeksu pracy, który stanowi, że pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania.

Wynagrodzenia pracowników oświaty takich jak nauczyciele, którzy nie świadczyli pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, lecz pozostawali w gotowości do pracy, powinny odpowiadać wynagrodzeniom zasadniczym w wysokości wynikającej z ich osobistego zaszeregowania oraz dodatku funkcyjnego.

W przypadku nauczycieli przedszkoli, szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego o organizacji ich pracy również decydują dyrektorzy tych jednostek. Do nauczycieli tych, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, mają zastosowanie przepisy art. 81 Kodeksu pracy oraz art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19.

WYNAGRODZENIE KADRY KIEROWNICZEJ ORAZ PRACOWNIKÓW ADMINISTRACJI

Osoby zajmujące stanowiska kierownicze, które świadczyły pracę, winny otrzymać wynagrodzenie bez zmian, z wyjątkiem ewentualnego wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i dodatku za warunki pracy.

Zawieszenie prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nie wpływa bezpośrednio na pracę wykonywaną przez pracowników administracji i obsługi szkolnej i nie zwalniało ich automatycznie z obowiązku świadczenia pracy. O organizacji ich pracy decydował dyrektor szkoły. Dyrektor szkoły na podstawie art. 3 ustawy o przeciwdziałaniu i zwalczaniu COVID-19 może polecić pracownikowi wykonywanie, przez czas oznaczony, pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania (praca zdalna), o ile oczywiście charakter zadań wykonywanych przez pracownika na to pozwala. Jeżeli natomiast z przyczyny leżącej po stronie szkoły w określonym czasie pracownik administracji lub obsługi nie może świadczyć pracy, a pozostaje wówczas do dyspozycji dyrektora szkoły i jest w gotowości do wykonywania pracy, mają wówczas zastosowanie przepisy art. 81 § 1 Kodeksu pracy, który wskazuje, że pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania. Wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

Reasumując, wynagrodzenia pracowników oświaty zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w przedszkolu niepublicznym, którzy wykonują pracę zdalnie w domu (na swój wniosek), powinno pozostać bez zmian.

Ponieważ tematyka COVID-19 ma wpływ na wiele dziedzin życia, o kwestiach związanych z obowiązującym stanem epidemii informujemy na bieżąco także na innych blogach tematycznych naszej Kancelarii – mbwkarne.pl oraz mbwbudowlane.pl. Zapraszamy do ich lektury.

Jeśli potrzebują Państwo dalszych informacji, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Państwa sprawie.

OGRANICZENIA W PRZEMIESZCZANIU SIĘ

Ograniczenie dotyczy przemieszczania się, podróżowania, przebywania w miejscach publicznych. Wychodzenie z domu powinno być ograniczone do absolutnego minimum, a odległość utrzymana od innych pieszych powinna wynosić co najmniej 2 metry.

Przemieszczać można się w przypadku dojazdu do i z pracy (dotyczy to także zakupu towarów i usług związanych z zawodową działalnością), wolontariatu na rzecz walki z COVID-19 (dotyczy to pomocy osobom przebywającym na kwarantannie lub osobom, które nie powinny wychodzić z domu), załatwiania spraw niezbędnych do życia codziennego (do czego zalicza się np., niezbędne zakupy, wykupienie lekarstw, wizyta u lekarza, opieka nad bliskimi).

Przemieszczać się można jedynie w grupie do dwóch osób, z wyłączeniem rodzin z dziećmi. Przemieszczające się osoby muszą zachować między sobą minimalną odległość 2 m.  minimalnej odległości 2 m między pieszymi. Wyłączeni z tego obowiązku są rodzice z dziećmi wymagającymi opieki (do 13 roku życia), a także osoby niepełnosprawne lub niemogące się samodzielnie poruszać i ich opiekunowie. 

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

ZAKAZ WYCHODZENIA NA ULICĘ NIELETNICH BEZ OPIEKI DOROSŁEGO

Ograniczenie dotyczy przebywania osób do 18 roku życia poza domem bez opieki dorosłego. Dzieci i młodzież, które nie ukończyły 18 roku życia, nie mogą wyjść z domu bez opieki. Tylko obecność rodzica, opiekuna prawnego lub kogoś dorosłego usprawiedliwia ich obecność na ulicy i tylko w przypadku dojazdu do i z pracy, wolontariatu na rzecz walki z COVID-19, czy też załatwiania spraw niezbędnych do życia codziennego.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

AUTOMATYCZNA KWARANTANNA DLA BLISKICH OSÓB W KWARANTANNIE

Od 1 kwietnia 2020 r. obowiązkową kwarantanną będą objęci wszyscy, którzy mieszkają z osobą kierowaną na kwarantannę. Jeśli więc jeden z Twoich domowników (współlokatorów) poddany zostanie kwarantannie od 1 kwietnia 2020r.  z powodu  powrotu z zagranicy lub  kontaktu z zarażonym Ty również będziesz musiał ją odbyć.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

ZAKAZ KORZYSTANIA Z PARKÓW, PLAŻ, BULWARÓW, PROMENAD I ROWERÓW MIEJSKICH

Ograniczenie dotyczy przebywania na terenach zielonych, pełniących funkcje publiczne. Zakaz dotyczy więc parków, zieleńców, promenad, bulwarów, ogrodów botanicznych i zoologicznych, czy ogródków jordanowskich. Zakaz obejmuje również plaże. Nie można także korzystać z rowerów miejskich.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

PRZEJAZDY TRANSPORTEM PUBLICZNYM

Ograniczenie dotyczy przejazdów zbiorowym transportem publicznym. W autobusie, tramwaju lub metrze tylko połowa miejsc siedzących może być zajęta. Zalecane jest, aby co drugie miejsce siedzące pozostało puste. Jeśli miejsc siedzących w pojeździe jest 70, to na jego pokładzie może znajdować się maksymalnie 35 osób.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

SAMOCHODY WIĘKSZE NIŻ 9-OSOBOWE

Ograniczenie dotyczy przejazdów samochodami większymi niż 9-osobowe i zbiorowym transportem prywatnym. W samochodzie powyżej 9 miejsc siedzących maksymalnie połowa miejsc może być zajęta. Ograniczenie nie dotyczy samochodów osobowych.

Ważne! Obostrzenia nie dotyczą samochodów osobowych.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 2 kwietnia 2020 r. do dnia 11 kwietnia 2020 r.

ZAKAZ ZGROMADZEŃ

Ograniczenie dotyczy organizowania zgromadzeń, spotkań, imprez czy zebrań. Oznacza on zakaz wszelkich zgromadzeń, spotkań, imprez czy zebrań powyżej 2 osób. Obostrzenie to nie dotyczy spotkań z najbliższymi. Od ograniczenia wyłączone są zakłady pracy, przy czym pracodawcy będą musieli jednak zapewnić dodatkowe środki bezpieczeństwa swoim pracownikom. Stanowiska pracy poszczególnych osób muszą być oddalone od siebie o co najmniej 1,5 m, pracownicy mają obowiązek używania rękawiczek lub muszą mieć dostęp do płynów dezynfekujących.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 2 kwietnia 2020 r. do dnia 11 kwietnia 2020 r

LICZBA KLIENTÓW W SKLEPIE, NA TARGU I POCZCIE

Ograniczenie dotyczy liczby klientów przebywających w jednym czasie na terenie sklepu, na targu i poczcie. Do każdego sklepu (zarówno małego, jak i wielkopowierzchniowego), a także do każdego lokalu usługowego może wejść maksymalnie tyle osób, ile wynosi liczba wszystkich kas lub punktów płatniczych pomnożona przez 3. To znaczy, że jeśli w sklepie jest 5 kas, to w jednym momencie na terenie sklepu może przebywać 15 klientów. Podobnie, jeśli w banku są 3 stanowiska obsługi, to w jednym momencie na terenie banku może przebywać 9 osób.

Ważne! Liczy się ogólna liczba kas, a nie tych, które są czynne.

W godzinach od 10:00 do 12:00 sklepy i punkty usługowe mogą przyjmować i obsługiwać jedynie osoby powyżej 65 roku życia. W pozostałych godzinach sklepy i lokale usługowe są dostępne dla wszystkich. W tym dla osób powyżej 65. roku życia.

Ważne: Przed wejściem do każdego sklepu obowiązkowe jest założenie rękawiczek jednorazowych. Sklepy będą miały obowiązek zapewnienia jednorazowych rękawiczek.

Na terenie targowiska czy bazaru może przebywać maksymalnie tyle osób, ile wynosi liczba punktów handlowych pomnożona przez 3. Jeśli więc na osiedlowym bazarze jest 20 takich punktów, to na jego terenie może przebywać w jednym momencie maksymalnie 60 klientów.

Na terenie poczty może przebywać w jednym momencie tyle osób, ile wynosi liczba okienek pocztowych pomnożona przez 2. Jeśli w placówce jest 5 okienek, wówczas w jednym momencie na jej terenie może przebywać 10 osób.

Ograniczenie obejmujące nakaz używania jednorazowych rękawiczek w sklepie oraz specjalne godziny obsługi dla seniorów obowiązują od dnia 2 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r. Pozostałe ograniczenia obowiązują od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

WIELKOPOWIERZCHNIOWE SKLEPY BUDOWLANE

W weekendy wielkopowierzchniowe sklepy budowlane będą zamknięte.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

ZAMKNIĘTE HOTELE I INNE MIEJSCA NOCLEGOWE

Ograniczenie dotyczy hoteli i innych miejsc noclegowych (działających na zasadzie wynajmu krótkoterminowego. Mogą one funkcjonować tylko i wyłącznie wtedy, gdy przebywają w nich osoby w kwarantannie lub izolacji, a także gdy przebywa w nich personel medyczny.

Ważne! Goście, którzy przebywają w tych obiektach w momencie wejścia w życie nowych przepisów, muszą się wykwaterować do czwartku, 2 kwietnia 2020 r. Nie dotyczy to jednak osób, które są w delegacji i korzystają z usług noclegowych w ramach wykonywania obowiązków służbowych. Dla tych osób hotele pozostają otwarte.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 2 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

ZAMKNIĘTE SALONY FRYZJERSKIE, KOSMETYCZNE I TATUAŻU, ZAWIESZENIE REHABILITACJI

Ograniczenie dotyczy zamknięcia wszystkich zakładów fryzjerskich, kosmetycznych, salonów tatuażu i piercingu. Zamknięte zostają bez wyjątków wszystkie zakłady fryzjerskie, kosmetyczne, salony tatuażu i piercingu. Tych usług nie będzie można realizować również poza salonami, np. w domach.

Zawieszono również wykonywanie zabiegów rehabilitacyjnych i masaży – zarówno w placówkach publicznych, jak i prywatnych. Wyjątkiem są sytuacje, w których rehabilitacja jest bezwzględnie wymagana stanem zdrowia pacjenta.

Ograniczenie to obowiązuje od dnia 1 kwietnia do dnia 11 kwietnia 2020 r.

Za naruszenie powyższych zakazów grozi kara do 5 000 zł.

Koronawirus wpływa na sytuację prawną i prowadzenie działalności gospodarczej w wielu wymiarach. Jeśli działają Państwo w branży budowlanej, zapraszamy do zapoznania się z naszymi publikacjami na ten temat na www.mbwbudowlane.pl.

Jeśli potrzebują Państwo dalszych informacji, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Państwa sprawie.

TARCZA ANTYKRYZYSOWA

Prezydent  podpisał ustawę o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. W dalszej części artykułu – ustawa ta nazywana będzie Tarczą antykryzysową albo Tarczą.

W chwili obecnej Tarcza nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Przepisy Tarczy zaczną zasadniczo obowiązywać z chwilą ich ogłoszenia, co według zapowiedzi ma nastąpić jeszcze dziś. Cześć przepisów zacznie obowiązywać wcześniej, tj. jeszcze w marcu 2020 r. albo od dnia 1 kwietnia 2020 r.

Tarcza jest ustawą wielowątkową, dotyczy bowiem wielu zagadnień i wprowadza liczne zmiany w obowiązujących dotychczas przepisach prawnych, w tym w przepisach podatkowych. W związku z sytuacją kryzysową władze zmieniły również lub planują zmienić treść niektórych przepisów wykonawczych (rozporządzeń) do ustaw podatkowych.

Artykuł ma na celu zasygnalizowanie obszarów podatkowych, które modyfikuje Tarcza i zmiany w treści przepisów wykonawczych.

PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT):

• odroczenie wejścia w życie tzw. nowej matrycy VAT,
• odroczenie stosowania Wiążących Informacji Stawkowych (WIS),
• odroczenie obowiązku składania nowego pliku JPK_VAT,
• odroczenie obowiązku prowadzenia ewidencji VAT w zakresie danych niezbędnych
  do złożenia nowego pliku JPK_VAT,
• zwolnienie importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia określonych towarów związanych lub potrzebnych do zwalczania pandemii i jej zapobiegania,

PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB FIZYCZNYCH I OSÓB PRAWNYCH (PIT I CIT):

• przedłużenie terminu składania zeznania rocznego za 2019r. i zapłaty podatku rocznego z takiego zeznania,
• możliwość rozliczania straty podatkowej poniesionej w 2020r. przy rozliczaniu zeznania rocznego za 2019r.,
• możliwość odliczenia darowizn przekazanych w celu zwalczania skutków pandemii,
• przesunięcie terminu płatności podatku dochodowego od budynków komercyjnych,
• czasowe wyłączenie stosowania tzw. ulgi na złe długi w podatku dochodowym
  przez dłużników niepłacących terminowo swoich zobowiązań,
• przesunięcie terminu płatności zaliczek na podatek PIT przez przedsiębiorców,
• podwyższenie limitu kwotowego dla niektórych zwolnień przedmiotowych w podatku PIT,
• zwolnienie z podatku PIT otrzymanego tzw. świadczenia postojowego,
• czasowe zawieszenie stosowania zaliczek uproszczonych dla podatników podatku PIT.

ZRYCZAŁTOWANY PODATEK DOCHODOWYCH OD OSÓB FIZYCZNYCH:

• możliwość odliczenia darowizn przekazanych w celu zwalczania skutków pandemii,
• czasowe wyłączenie stosowania tzw. ulgi na złe długi w podatku dochodowym przez dłużników niepłacących terminowo swoich zobowiązań,

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI:

• możliwość zwolnienia z podatku,
• możliwość wydłużenia terminu zapłaty podatku,

OPŁATY PROLONGACYJNE ZWIĄZANE Z ULGAMI W ZAPŁACIE NALEŻNOŚCI:

• brak opłaty prolongacyjnej w przypadku odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty podatku lub zaległości podatkowej oraz składek ZUS,

POSTĘPOWANIA I KONTROLE PODATKOWE:

• ułatwienia przy zawieszaniu postępowań,

POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNE:

• możliwość dysponowania w określonych przypadkach środkami pieniężnymi na zajętych rachunkach,

SCHEMATY PODATKOWE:

• zawieszenie terminów zgłaszania (raportowania) schematów podatkowych,

CENY TRANSFEROWE:

• przedłużenie terminu do złożenia informacji o cenach transferowych TP-R za 2019r. dla niektórych podatników,

INTERPRETACJE PODATKOWE:

• wydłużenie terminu do wydania interpretacji podatkowej,

INFORMACJE PODATKOWE:

• wydłużenie terminu składania informacji ORD-U oraz IFT-2 i IFT-2R,

ZAWIESZENIE TERMINÓW WYNIKAJĄCYCH Z PRAWA PODATKOWEGO:

• zawieszenie niektórych terminów wynikających z tzw. materialnego prawa podatkowego oraz niektórych terminów w zakresie procedury podatkowej i spraw przed sądem administracyjnym.

SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE

Kolejne artykuły zostaną poświęcone bardziej szczegółowemu omówieniu modyfikacji podatkowych i ich wpływowi na całokształt obowiązujących już uregulowań podatkowych.  Zachęcamy również do konsultacji w konkretnych sprawach, gdyż stosowanie w praktyce części zmodyfikowanych przepisów może wywoływać liczne wątpliwości i niejasności. Niezbędna może okazać się analiza danego przypadku w celu prawidłowego zastosowania nowych przepisów na tle skomplikowanego systemu prawa podatkowego

Ponieważ tematyka COVID-19 ma wpływ na wiele dziedzin życia, o kwestiach związanych z obowiązującym stanem epidemii informujemy na bieżąco także na innych blogach tematycznych naszej Kancelarii – mbwkarne.pl oraz mbwbudowlane.pl. Zapraszamy do ich lektury.

Jeśli potrzebują Państwo dalszych informacji, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Państwa sprawie.

KONSEKWENCJE NIEPŁACENIA ALIMENTÓW

W przypadku braku regularnego uiszczania alimentów, a także w pełnej wysokości ustalonej wyrokiem sądowym, czy też ugodą sądową, osoba uprawniona (zwykle drugi rodzic) jest uprawniona do wystąpienia do komornika celem wyegzekwowania należności alimentacyjnych. Co istotne, w przypadku pobierania alimentów przez Komornika, naliczy on także dodatkowe koszty egzekucyjne z tym związane, a w konsekwencji, kwota łączna będzie wyższa niż w przypadku dobrowolnego uiszczania alimentów. Mogą zostać w tym celu zajęte rachunki bankowe, ruchomości, a w ostateczności nawet posiadane nieruchomości.

W czasie panującej pandemii nie uległy także zmianie przepisy karne dotyczące przestępstwa niealimentacji. Szczegóły w tym zakresie znajdą Państwo w naszym artykule Niepłacenie alimentów jako przestępstwo opublikowanym na naszym blogu tematycznym MBWKARNE.

OBNIŻENIE ZASĄDZONYCH ALIMENTÓW

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje, iż w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Możliwość wnoszenia o zmianę kwoty alimentów nie jest przy tym ograniczona żadnym terminem. Nie ma zatem znaczenia, czy alimenty zostały zasądzone w tym roku, czy też dziesięć lat temu.

Zmiana stosunków wskazana w przepisie dotyczy zarówno zmian dotyczących osoby zobowiązanej do uiszczania alimentów, jak i dziecka (np. zwiększenia jego potrzeb). Można zatem w każdym czasie wnosić zarówno o podwyższenie, jak i obniżenie zasądzonych alimentów. W przypadku rodzica zobowiązanego do zapłaty alimentów będą to najczęściej sytuacje związane ze zmniejszeniem jego możliwości zarobkowych i majątkowych. Jeżeli zatem Państwa zarobki drastycznie się zmniejszyły w ostatnim czasie i prawdopodobnie na skutek pandemii sytuacja ta nie ulegnie w najbliższym czasie poprawie, to należy możliwie jak najszybciej złożyć pozew o obniżenie kwoty zasądzonych alimentów, aby nie narazić się na konsekwencje skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego bądź złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez drugiego rodzica.

Koronawirus wpływa na sytuację prawną i prowadzenie działalności gospodarczej w wielu wymiarach. Jeśli działają Państwo w branży budowlanej, zapraszamy do zapoznania się z naszymi publikacjami na ten temat na www.mbwbudowlane.pl.

Jeśli potrzebują Państwo dalszych informacji, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Państwa sprawie.

OBOWIĄZEK KWARANTANNY

Zgodnie z przepisami, w celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych, osoby zdrowe, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne podlegają m.in. obowiązkowej kwarantannie, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej (art.34 ust.2 Ustawy Zakaźnej).

W czasie stanu epidemii, który obowiązuje od dnia 20 marca 2020 roku do odwołania (§1 Rozporządzenia o Epidemii), z powyższym równoważny jest obowiązek odbycia kwarantanny trwającej 14 dni przez osobę przekraczającą granicę państwa w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Polski. W tym wypadku decyzji organu inspekcji sanitarnej nie wydaje się (§3 ust.1 w zw. z §2 ust.2 pkt 2 Rozporządzenia o Epidemii).

Wyjątkowo, w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zachorowania na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lekarz przyjmujący do szpitala, miejsca izolacji lub odbywania kwarantanny, kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego, poddaje osobę podejrzaną o zachorowanie, chorą na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lub osobę narażoną na zakażenie m.in. kwarantannie, również w przypadku, gdy brak jest decyzji państwowego inspektora sanitarnego, a osoba podejrzana o zachorowanie, chora lub narażona na zakażenie nie wyraża zgody na kwarantannę (art.35 ust.1 Ustawy Zakaźnej). W takiej sytuacji lekarz przyjmujący jest obowiązany m.in. dokonać odpowiedniego wpisu w dokumentacji medycznej (art.35 ust.4 Ustawy Zakaźnej).

OBOWIĄZKI PRACOWNIKA

W aktualnie obowiązujących przepisach wprost przewidziano, że o odbywaniu obowiązkowej kwarantanny po przekroczeniu polskiej granicy państwowej pracownik informuje pracodawcę drogą elektroniczną lub telefonicznie (§3 ust.2 Rozporządzenia o Epidemii), a później przekazuje pracodawcy lub Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pisemne oświadczenie potwierdzające odbycie powyższej kwarantanny. Powyższe oświadczenie składa się w terminie 3 dni roboczych od dnia zakończenia kwarantanny, przy czym dopuszczalna jest droga elektroniczna (§3 ust.3 Rozporządzenia o Epidemii). Powinno ono zawierać imię, nazwisko, numer PESEL, serię i numer paszportu (jeżeli był okazywany Straży Granicznej w ramach kontroli podczas przekraczania granicy), datę rozpoczęcia odbywania obowiązkowej kwarantanny oraz podpis (§3 ust.5 Rozporządzenia o Epidemii).

PRAWA I OBOWIĄZKI PRACODAWCY

Jeśli oświadczenie potwierdzające odbycie obowiązkowej kwarantanny po przekroczeniu polskiej granicy państwowej pracownik przekazał pracodawcy, pracodawca zobowiązany jest przekazać je do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 7 dni. Oświadczenie to stanowi jednocześnie dowód usprawiedliwiający nieobecność pracownika w pracy w okresie odbywania obowiązkowej kwarantanny (§3 ust.4 Rozporządzenia o Epidemii).

Dodatkowo, pracodawca może wystąpić do Państwowej Inspekcji Sanitarnej w celu weryfikacji danych zawartych w powyższym oświadczeniu pracownika. W tym wypadku konieczne jest jednak uzasadnienie. Powyższe uprawnienie do wystąpienia o weryfikację danych przysługuje również Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (§3 ust.6 Rozporządzenia o Epidemii).

Należy mieć na uwadze, że niniejszy artykuł dotyczy sytuacji nadzwyczajnej, co do której na bieżąco podejmowane są nowe kroki prawne. W przypadku zmiany brzmienia lub interpretacji przepisów wnioski zawarte w niniejszym artykule mogą więc ulec zmianie.

Koronawirus wpływa na sytuację prawną i prowadzenie działalności gospodarczej w wielu wymiarach. Jeśli działasz w branży budowlanej, zajrzyj do naszych artykułów na ten temat na www.mbwbudowlane.pl.

¹ ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r., poz.1239 z późn.zm.) („Ustawa Zakaźna”);

² rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491, z późn. zm.)”Rozporządzenie o Epidemii”)

SIŁA WYŻSZA

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jeżeli strony nie zmodyfikowały zasad swojej odpowiedzialności w treści umowy, to każda ze stron może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy zostało spowodowane okolicznościami, za które ta strona nie ponosi odpowiedzialności. W tym zakresie na znaczeniu może zyskać klauzula siły wyższej, rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia ani do zapobieżenia. Zjawisko epidemii koronawirusa w danych okolicznościach może spełniać przesłanki siły wyższej, choć nie można uznać tego za regułę.

Jednakże, nie w każdym przypadku powołanie się na wystąpienie siły wyższej będzie skutkować zwolnieniem z odpowiedzialności odszkodowawczej. W świetle art. 471 Kodeksu cywilnego, należy bowiem wykazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zaistnieniem siły wyższej a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. W tym sensie niezwykle istotne będzie również udowodnienie, że strona dochowała należytej staranności, tj. np. podjęła próbę zmniejszenia skutków epidemii koronawirusa. Niezachowanie należytej staranności przez dłużnika zazwyczaj będzie powodować powstanie jego odpowiedzialności odszkodowawczej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, nawet w sytuacji wystąpienia siły wyższej w postaci epidemii koronawirusa.

REBUS SIC STANTIBUS – NADZWYCZAJNA ZMIANA STOSUNKÓW

Z punktu widzenia odpowiedzialności stron w sytuacji niewykonania lub nieprawidłowego wykonania umowy, ze względu na pojawienie się siły wyższej w postaci epidemii koronawirusa, należy także zwrócić uwagę na klauzulę rebus sic stantibus (art. 357¹ Kodeksu cywilnego). Umożliwia ona sądową ingerencję w stosunek prawny pomiędzy stronami w przypadku, gdy z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziło jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. W sytuacji wykazania przez stronę wystąpienia wszystkich powyższych przesłanek, sąd może zmienić sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet rozwiązać łączącą strony umowę. Klauzula ta nie pozostaje zatem bez znaczenia dla położenia strony, która nie wykonała lub nienależycie wykonała umowę, ze względu na zaistnienie siły wyższej w postaci epidemii koronawirusa. Warto też postawić sobie pytanie, czy przedmiotowa klauzula będzie miała zastosowanie także w sytuacji zawarcia umowy po wystąpieniu epidemii koronawirusa na świecie. Wydaje się, że nie. Przy rozstrzyganiu sporu pomiędzy stronami sąd może wówczas zmierzać w kierunku uznania, że strony mogły przewidzieć opisane powyżej konsekwencje.

NIEMOŻLIWOŚĆ NASTĘPCZA ŚWIADCZENIA

Ponadto, w kontekście niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, ze względu na wystąpienie siły wyższej, bardzo istotne może okazać się pojęcie następczej niemożliwości świadczenia. Jeżeli bowiem strona wykaże, że jej świadczenie stało się niemożliwe do wykonania ze względu na okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, to jej świadczenie ulega automatycznemu wygaśnięciu (art. 475 Kodeksu cywilnego). W takiej sytuacji dłużnik, co do zasady, nie będzie ponosił odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.

KONIECZNA ANALIZA SYTUACJI

Powyższe rozważania mają charakter ogólny i zostały poczynione przy założeniu, że strony nie zmodyfikowały zasad odpowiedzialności w treści łączącej ich umowy. Tymczasem, w umowach strony decydują się zazwyczaj na ograniczenie lub rozszerzenie odpowiedzialności jednej z nich. W świetle orzecznictwa dopuszczalne jest nawet przyjęcie odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w przypadku wystąpienia siły wyższej. W związku z tym, w pierwszej kolejności, w celu analizy sytuacji konkretnych stron, należałoby dokonać dokładnej weryfikacji zawartej umowy, w szczególności w zakresie postanowień dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej stron i  siły wyższej.

Niebagatelne znaczenie dla sprawy miałoby też zebranie materiału dowodowego potwierdzającego m.in. rzeczywisty wpływ siły wyższej na niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, a także dochowanie w konkretnej sytuacji należytej staranności (np. podjęcia próby zmniejszenia konsekwencji wystąpienia siły wyższej). Charakter i rodzaj dowodów będą każdorazowo uzależnione od okoliczności występujących na gruncie konkretnego stanu faktycznego.

MODYFIKACJA POSTANOWIEŃ UMOWY

Dopiero po podjęciu powyższych działań uzasadnione będzie poszukiwanie dopuszczalnych w danej sytuacji sądowych rozwiązań uchylenia się od odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym wybór najkorzystniejszego z nich. W zależności od okoliczności może to być jedna z instytucji przedstawionych w niniejszym artykule. Przed rozpoczęciem sporu każdorazowo warto jednak zastanowić się nad polubowną modyfikacją postanowień umowy. Takie rozwiązanie może okazać się najbardziej satysfakcjonujące z punktu widzenia długotrwałej współpracy stron, a także może uchronić przed ewentualną dpowiedzialnością odszkodowawczą względem drugiej strony, w przypadku, gdyby sąd nie uwzględnił zgłaszanych roszczeń. Ze względu na skomplikowany charakter zmian i konieczność precyzyjnego unormowania sytuacji stron rekomendowane jest pisemne uregulowanie uzgodnionych modyfikacji w postaci aneksu do umowy. Przed podjęciem jakichkolwiek działań związanych ze zmianą zawartej umowy, jak i skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego, zalecamy konsultację z prawnikiem.

Jesteśmy gotowi odpowiadać na wszelkie indywidualne problemy prawne związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, aby w jak najszerszym zakresie wesprzeć przedsiębiorców w zaistniałej sytuacji.

Zapraszamy również na nasze blogi (mbwbudowlane.pl; mbwkarne.pl), gdzie można znaleźć najważniejsze ogólne informacje i porady dotyczące sytuacji związanej z wpływem koronawirusa na różne obszary działalności.